TBMM’nin denetim işlevi – Cihangir Dumanlı

Çağdaş demokrasilerin önkoşulu yürütmenin (hükümetin) eylem ve işlemlerinin seçmenler tarafından denetlenebilir, sorgulanabilir olmasıdır. Yürütmenin yargısal denetimi idari yargı, akçasal(mali) denetimi TBBM adına Sayıştay tarafından yapılmaktadır. Ancak bunlardan daha önemli olan siyasal denetimdir. Bu nedenle parlamentoların yasa yapmak kadar önemli bir işlevi yürütmenin siyasal denetimidir. Osmanlı İmparatorluğu’nun ilk anayasası olan 1876 anayasası ile bir meclis kurulmuştu fakat meclisin padişahı (yürütmeyi) denetleme ve dengeleme işlevi yoktu. Padişah kutsaldı ama sorumsuzdu. (1876 AY, md. 5). Padişah “görülen lüzum üzerine” meclisi kapatabilirdi (Md. 44), meşruti (anayasal) monarşi yönetimi vardı.