Özbekistan Parlamentosunun üst kanadı Senato, Latin temelli Özbek alfabesinde değişiklik öngören düzenlemeyi onaylayarak Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in onayına sundu. Yeni düzenlemeyle çoklu sembollerin yerine tek karakterli harfler kullanılacak.
Özbekistan Oliy Majlis Senatosu, 10 Eylül’de gerçekleştirilen 19. Genel Kurul toplantısında Latin yazısına dayalı Özbek alfabesine ilişkin kanun değişikliğini görüştü.
Senatörlerin onay verdiği düzenleme, yürürlüğe girmesi için Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in onayına sunuldu. Bu nedenle düzenleme henüz yürürlüğe girmiş değil; yasalaşma sürecinin tamamlanması için Cumhurbaşkanlığı onayı gerekiyor. Özbekistan Senatosu, Gazeta.uz
Dört harfin yazımı değişecek
Yeni düzenlemeyle mevcut 26 harf ve üç harf kombinasyonunun yerini 28 harf ile bir kesme işareti alacak.
Alfabede yapılması planlanan değişiklikler şöyle:
* Gʻ / gʻ yerine Ğ / ğ
* Oʻ / oʻ yerine Ö / ö
* Sh / sh yerine Ş / ş
* Ch / ch yerine Ç / ç
Mevcut alfabede bağımsız bir birim olarak yer alan Ng ise alfabe sıralamasından çıkarılacak. Ancak “ng” harf birleşimi Özbekçe kelimelerde kullanılmaya devam edecek; yazımı, telaffuzu ve kullanımına ilişkin esaslar imla kurallarında ayrıca düzenlenecek.
Dijital kullanım kolaylaşacak
Senatoda yapılan sunumda, özellikle Oʻ ve Gʻ harflerinin bilgisayar ve telefon klavyelerinde yazılmasının güçlük oluşturduğu belirtildi. Bu harflerin farklı kesme işaretleriyle yazılması nedeniyle uygulamaların ve arama motorlarının aynı kelimeyi farklı biçimlerde algılayabildiğine dikkat çekildi.
Düzenlemeyle “bir ses, bir harf” ilkesinin güçlendirilmesi; elektronik sözlüklerin, millî klavyelerin, arama sistemlerinin ve Özbekçe yapay zekâ uygulamalarının geliştirilmesinin kolaylaştırılması hedefleniyor.
Yeni harflerin uluslararası standartlarla uyumlu olması ve diğer Latin alfabeli Türk dilleriyle yazı birliğini güçlendirmesi de düzenlemenin gerekçeleri arasında gösterildi.
Eski belgeler geçerliliğini koruyacak
Geçiş sürecinde vatandaşların ve kurumların mağdur edilmemesi için mevcut alfabe kullanılarak hazırlanan resmî belgeler geçerliliğini sürdürecek.
Millî para, kıymetli evrak, kurum tabelaları, coğrafi işaretler ve binalardaki mevcut yazıların da hemen değiştirilmesi gerekmeyecek. Bunlar fiziksel olarak yenileninceye veya uygulama programında belirlenecek tarihlere kadar kullanılabilecek.
Zorlu: Dilde, fikirde, işte birlik
AK Parti Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Prof. Dr. Kürşad Zorlu, Senatonun kararını sosyal medya hesabından duyurdu.
Düzenlemenin Türkiye ve Türk dünyasıyla dil entegrasyonunu güçlendireceğini belirten Zorlu, gelişmeyi “Dilde, fikirde, işte birlik” mesajıyla değerlendirdi.
Yeni düzenlemede tercih edilen Ğ, Ö, Ş ve Ç harfleri, Türk dünyasında ortak alfabe çalışmalarında benimsenen sembollerle örtüşüyor. Düzenlemenin Cumhurbaşkanı Mirziyoyev tarafından onaylanması hâlinde Özbekistan’ın Latin alfabesine geçiş sürecinde yeni bir aşamaya geçilecek.
