İsmail Öz

Ekonomik ve askeri kapasite bakımından gerilediği artık çok daha aşikâr olan ve aşırı sağın yükselişte olduğu Avrupa’nın durumu, Kenneth Pomeranz’ın; “The Great Divergence” ve Karl Polanyi’nin; “The Great Transformation” tezlerini akla getiriyor. Ve “Artık bir tersine dönüş üzerinden mi bu tezleri okumaya başlayacağız?” sorusunu da haklı olarak sorduruyor…

Batı merkezci okumalarda Rönesansın bir “Batı Mucizesi” olarak sunulduğu muhakkaktır. Lakin ünlü Sosyal Antropolog Jack Goody bu ezberi kökünden sarsarak dünya tarihini şekillendiren çoğul canlanmalardan ya da rönesanslardan bahseder…

Bugünlerde adeta yok olmuş izlenimi veren “iyi niyet” ilkesinin Doğu ve Batı medeniyetlerindeki hukuki, ahlaki izlerini biraz sürdükten sonra, kendi tarihimizi hatırlayarak aslında neyi kaybettiğimizi biraz göstermeye çalışayım. Zira kötülük probleminin Batı felsefesindeki izleri de çok önemli bir hakikate tekabül ederken, bizi etkileme kapasitesiyle de dikkatimizde olmak zorunda…

Cehalet Perdesi şunu söyler: “Eğer yarın sabah dünyaya geldiğinde inancı, temiz kalbi veya çaresizliği yüzünden bir şarlatan, bir siyasetçi veya bir manipülatör tarafından sömürülecek olan o kurban olma ihtimalin varsa; bugün inanç ve duygu sömürüsünü hoş gören, bunu “ifade veya inanç özgürlüğü” kılıfına sokan hiçbir sistemi adil kabul edemezsin.” Aslında Cehalet Perdesi (Veil of Ignorance), […]

Gerek tarih boyunca ve günümüzde, insanların inanç ve güven duygularını suistimal ederek maddi, siyasi ya da cinsel kazanç sağlayan, üyelerini izole edip manipüle eden pek çok yapı ortaya çıkmıştır. Sosyolojide ve psikolojide bu tür yıkıcı gruplara genellikle “kült” (cult) veya yıkıcı tarikatlar deniyor…

Gerek tarih boyunca ve günümüzde, insanların inanç ve güven duygularını suistimal ederek maddi, siyasi ya da cinsel kazanç sağlayan, üyelerini izole edip manipüle eden pek çok yapı ortaya çıkmıştır. Sosyolojide ve psikolojide bu tür yıkıcı gruplara genellikle “kült” (cult) veya yıkıcı tarikatlar deniyor…

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos 2026 tarihinde imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, dar kapsamlı bir askeri mutabakatın ötesinde, uluslararası ilişkilerdeki “yayılma etkisi” (spillover effect) teorisini doğrular niteliktedir. Bu kavram, belirli bir alanda atılan stratejik bir adımın -niyet bağımsız veya sınırlı olsa bile- ekonomik, teknolojik ve jeopolitik alanlarda zincirleme ve büyüyen etkilere yol […]

Ünlü sosyolog Émile Durkheim, toplumların ortak bir umutsuzluğa sürüklenmesini ve kuralsızlaşmasını ifade eden “anomi” kavramını ortaya atarak aslında “kolektif depresyon”un sosyolojik temelini atmıştır. Yine Kai Erikson, “Kolektif Travma”yı 1976 yılında yazdığı Everything in Its Path (Yolundaki Her Şey) kitabında, büyük felaketlerin ardından sadece bireylerin değil, tüm topluluğun klinik olarak nasıl bir depresyon ve travma yaşadığını […]

Hareket hastalığı tıpta, “Göz ve iç kulak gibi denge sistemlerinin beyne çelişkili sinyaller göndermesi sonucu ortaya çıkan -bulantı ve kusma ile kendini gösteren- geçici bir duyusal uyumsuzluk” olarak tarif ediliyor. Ben de naçizane son zamanlarda CHP’nin yaşadığı durumu, siyasi açıdan bir “hareket hastalığı” olarak değerlendiriyorum…