İsmail Öz

Şerif Mardin’in “deri ve giysi” metaforundan Dahrendorf’un “ev” mimarisine; modern toplumun medeniyet krizini ve gettolaşan zihniyet kodlarını sosyolojinin devleriyle deşifre ediyoruz. — Modern toplumların kılcal damarlarına sızan zihniyet ve medeniyet krizlerini anlamak için her gün önünden geçtiğimiz plazalara, metrolara ve sokaklara daha yakından bakmamız gerekiyor…

Cioran gibi nihilist ya da onun kadar pesimist değilim. Bir Müslüman olarak korku ve ümit arasında yaşanması gerektiği inancımı da en başından vurgulamak isterim…

Dünya kelimenin tam anlamıyla bir fetret devri yaşıyor. Gazze’de süren insanlık dramı, Ukrayna sahnesindeki yıpranma savaşı, Kızıldeniz ve Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer krizleri…

Zayıfların, sömürülenlerin hayatta kalmak, hak iddia etmek ya da sistemi alttan alta aşındırmak için başvurdukları gözle görülmeyen, kayıt dışı ve örtük direniş biçimleridir. Dünyanın farklı bölgelerinden farklı isimlerle anılsa da sessiz direnişlerin yaptığı etki hep aynı olmuştur; sistemin altını oymak, içini boşaltmak… Bu yazımda da infra-politikaların Uzak Doğu’daki örneklerine odaklanacağım…

Bir toplumu içeriden çökerten, sistemlerin altını oyan ve “görünmez” olarak nitelendirilen politikaların nasıl geliştiğine dair birkaç yazıyı geride bıraktık. Bu çerçeveye eklemek istediğim ülkelerden biri de SSCB (Sosyalist Sovyetler Cumhuriyetler Birliği) olacak…

Kendi kendini sesiz ve dışarıdan görülemeyecek bir direnişle bitirirken sistemin altını oyup içini boşaltan zayıf ve umutsuz insanların infra-politikalarını ya da Hindistan örneğindeki en alt tabakanın madun siyasetini merceğe alacağım. Hindistan’daki pasif direniş biçimlerini üç ana başlıkta konumlandıracağım…

Frantz Fanon, Jean-Paul Sartre ve James C. Scott perspektifinden bakıldığında, sömürgecilik karşıtı mücadelenin sadece büyük siyasi hareketlerden ibaret olmadığı, bireyin bilincinde ve gündelik pratiklerinde başladığı görülür…

Siyaset ya da sosyoloji genel olarak aktif ve gözle görülebilen direnişlere odaklandı hep. Oysa sistemlerinin için boşaltan, altını oyan en büyük direnişler, karşısındaki güce karşı kendisini çaresiz hisseden, adalet duygusu yitirmiş, gelir paylaşımında ipin ucunun kaçtığına inanan toplumların pasif direnişçileriydi…

Her çağ ve durum kendi sorunlarıyla, krizleriyle ya da fırsatlarıyla geliyor. Bugünlerde de ne yazık ki paranın ve konforun çürüttüğü yeni şahsiyetlerle yüzleşiyoruz…