18 Mart’tan Anafartalar’a: Çanakkale Mustafa Kemal’siz anlatılamaz

1915’te dünyanın en güçlü filosu, sanayileşmiş imparatorlukların çelik zırhlılarıyla Çanakkale Boğazı’na yüklendiğinde onlara komuta edenlerin amacı açıktı: Boğazlar aşılacak, İstanbul düşürülecek, Osmanlı galiplerce paylaşılacaktı. Bu, yalnızca devletler arasındaki bir savaş değil, medeniyetler çatışmasıydı. İngiliz Savaş Bakanı Kitchener, ondan kara ordusuna ilk önce “Konstantinopolis Seferi Kuvvetleri” demişti.  Savaş, İttifak Devletleri aleyhine seyrediyordu. İstanbul halkı, Anadolu’ya göç etmeye başlamıştı. Biri, sultan ve çevresi; diğeri, kordiplomasi için iki kaçış treni hazırlandı. Hükümet, çoktan Eskişehir’e taşınma hazırlıkları yapmıştı. Osmanlı’yı savaşa sokan, Almanya hayranı Enver Paşa insanların endişelerine “budalaca bir panik” diyordu ama gerçek bambaşkaydı. Osmanlı ordusu Süveyş’te, Irak’ta, Doğu Anadolu’da kırılıyordu.