Yumuşak darbe

İran’daki idare, 1979 Humeyni darbesinden on yıl sonra yapılan halk oylamasıyla bugünkü şeklini aldı. 1989’a kadar Başbakanlık makamı vardı. ’89’daki anayasa değişikliğiyle bu makam lağvedilerek Başbakan’ın salahiyetleri, Reis-i Cumhura devredildi. Böylece Cumhurbaşkanlığı, sembolik makam olmaktan çıkarıldı. Anayasaya göre icranın başı, dinî lidere bağlı olan Cumhurbaşkanıdır. Cumhurbaşkanını halk seçer. Bakanları, Cumhurbaşkanı tayin eder, Hükûmeti Cumhurbaşkanı kurar. Hükûmet, İslâmî Şûra Meclisi’nden güvenoyu alır. İran’daki en üst irade ve karar merciî, Velâyet-i Fakih denen dinî liderliktir. Yasama, yürütme ve yargının başı olan bu fakih; hukukçu, halkın velisi; koruyucusudur. Devletin iç ve dış siyâsetini dinî lider tayin eder. Şii inancı üzerinden Humeyni’nin geliştirdiği bu…