Türk kültüründe Gazzâlî

Gazâlî (ö. 505/1111) -muhtemelen Fars asıllı olsa da- fiilen Selçukluların yönettiği bir ülkede Türk-Oğuz devleti vatandaşı olarak doğdu; Alparslan, I. Melikşah, Berkyaruk, II. Melikşah ve Muhammed Tapar’ın saltanat dönemlerine yaşadı. Nizâmiye medreselerinin önce öğrencisi, sonra hocası oldu. Bu medreseler, Selçuklu veziri Nizamülmülk’ün teklifi, Selçuklu sultanı Alpaslan’ın izniyle kurulmuş; kuruluşunda Şiî-Bâtınî düşüncesiyle mücadele edilmesi ve Eş‘arî-Şâfiî düşüncesine güç kazandırılması amaçlanmıştı. Gazâlî bu mücadeleye eserleriyle destek vermiştir. Bunların en meşhuru olan Bağdat Nizamiye Medresesi Alparslan zamanında 459 (1067) yılında açılmış olup, Suriye ve civarı halklarının Şâfiî-Eş‘arî mensubu olması gerekçesiyle, buradaki ders programında itikadî alanda Eş‘arî Kelâmının, amelî alanda Şâfiî Fıkhının yer alması…