Avrupa Birliği (AB) Adalet Divanı Başsavcısı, Fransa Ulusal Meclisinin AB’nin Göç ve İltica Paktı kapsamındaki iltica ve göç yönetimi düzenlemesine karşı açtığı davanın reddedilmesi gerektiği yönünde görüş bildirdi.
AB’nin en üst mahkemesi tarafından yayımlanan başsavcı görüşünde, Fransa Ulusal Meclisinin, iltica ve göç yönetimine ilişkin düzenlemenin tamamının veya zorunlu dayanışma mekanizmasını içeren bölümünün iptalini talep ettiği hatırlatıldı.
Söz konusu düzenlemenin, göç baskısı altındaki üye ülkelere destek sağlamak amacıyla zorunlu dayanışma mekanizması ile uluslararası koruma başvurusunda bulunan kişilerin yeniden yerleştirilmesini öngören bir sistem getirdiği belirtildi.
Fransa Ulusal Meclisinin, mekanizmanın üye ülkelerin egemenliğine, ulusal kimliğine ve toprak bütünlüğüne zarar verdiğini savunarak düzenlemenin “yetki ikamesi” ilkesini ihlal ettiğini ileri sürdüğü aktarıldı.
Başsavcı, davanın kısmen kabul edilemez, kısmen de esastan dayanaksız bulunarak reddedilmesini önerdi.
AB Adalet Divanı başsavcılarının görüşlerinin bağlayıcı olmadığı belirtilirken, nihai kararın yargıçların müzakerelerinin ardından ilerleyen bir tarihte açıklanması bekleniyor.
AB’nin Göç ve İltica Paktı, Birliğin 2015-2016 döneminde karşı karşıya kaldığı yoğun düzensiz göç hareketlerinin ardından hazırlanmış ve Avrupa Komisyonu tarafından 2020 yılında önerilmişti. Ancak üye ülkeler arasında özellikle sorumluluk ve yük paylaşımı konularındaki görüş ayrılıkları nedeniyle düzenlemenin kabul edilmesi yıllar aldı.
20 Aralık 2023’te AB ülkeleri arasında siyasi uzlaşının sağlanmasının ardından düzenleme, 10 Nisan’da Avrupa Parlamentosu, 14 Mayıs’ta ise AB Konseyi tarafından kabul edildi.
Yeni kurallar, göç yükünün ilk varış ülkeleri üzerindeki baskısını azaltarak sorumluluğun tüm üye ülkeler arasında paylaşılmasını amaçlıyor. Düzenleme kapsamında dış sınırların güçlendirilmesi, iltica başvurularının daha hızlı sonuçlandırılması, başvurusu reddedilen kişilerin geri gönderilme süreçlerinin hızlandırılması ve kaynak ülkelerle işbirliğinin artırılması öngörülüyor.
Kurallara göre, sığınmacıların AB’ye girişlerinin ardından kimlik tespitleri yapılacak ve bilgileri AB veri tabanına kaydedilecek. Böylece kişilerin güvenlik riski oluşturup oluşturmadığı ve Birlik içinde kalmalarına izin verilip verilmeyeceği değerlendirilecek.
Düzenleme, ayrıca güvenli kabul edilen menşe veya geçiş ülkelerine sınır dışı işlemlerinin hızlandırılmasına da imkan tanıyor. Bir üye ülkenin aşırı yük altında olduğunu değerlendirmesi halinde ek dayanışma talep edebilmesi de kurallar arasında yer alıyor.
Öte yandan uluslararası insan hakları kuruluşları, yeni göç ve iltica kurallarının sınır kontrollerinin genişletilmesine ve göçmenlerin uzun süre kabul merkezlerinde tutulmasına yol açabileceği yönündeki endişelerini dile getiriyor. Kuruluşlar ayrıca, bazı kriz durumlarında tanınan muafiyetlerin mülteci hukuku ve uluslararası insan hakları hukukundan kaynaklanan yükümlülüklerin ihlal edilmesi riskini artırabileceğini savunuyor.
AB’nin yeni göç ve iltica düzenlemesinin, tüm üye ülkelerin onay sürecinin tamamlanmasının ardından 12 Haziran’da yürürlüğe girmesi bekleniyor.
