Prof. Dr. Deniz Ülke KAYNAK

Chimerica” kavramı ilk kez tarihçi Ni­all Ferguson ve iktisatçı Moritz Schularick tara­fından Çin ile ABD ara­sındaki yapışık ilişkiyi tanımlamak için 2006 yı­lında kullanılmıştı. Onla­ra göre iki ülke arasındaki ilişki klasik bir rekabetin çok dışındaydı ve birbi­rini besleyen simbiyotik bir yapısı vardı…

Napolyon’a a t f e d i l e n “Çin ejderhası­nı uyandırma­yın; çünkü uyan­dığında dünyayı sarsacak” ifade­si bir süredir “ej­derha uyandı­ğında nasıl sa­kinleştirilecek?” sorusuyla tamamlanıyor. Ba­tı dünyası, dizginlemek, ehli­leştirmek, birlikte yaşamak, serbest bırakmak, teslim ol­mak ya da vuruşmak tercih­leri arasında kararsız kalmış durumda…

Dünyada belir­sizliğin, kuşku­nun, tanımsızlığın egemen olduğu pus­lu bir “krizler çağı” yaşanıyor. Bildiği­miz değerler, norm­lar, kurumlar yerle yeksan olmuş vazi­yette…

Bundan yaklaşık 60 yıl kadar ön­ce Amerikalı tarih­çi/sosyolog Lewis Mumford teknolo­jik dönüşümün ge­tirileri konusun­da ezber bozan bir eser kaleme almış­tı. “The Myth of the Machine: The Pen­tagon of Power” (Makinenin Miti: Güç Beşge­ni) başlıklı kitabında Mum­ford bir ‘Megamakine’den (megamachine) bahsediyor­du…

Küreselleşme dediğimiz o meşhur hikâyenin “köy pazarı” dağı­lalı yıllar geçmiş olsa da, köyün sa­kinlerinin bunu fark etmesi epey zaman aldı. Dün­ya zaten 21…

İnsanlık tarihi bü­yük güçlerin bek­lenmeyen yenilgi­lerinin temel se­bebinin yanılgılar olduğunu gösteren örneklerle doludur. Napolyon’un Rusya seferi de, Hitler’in Sovyet toprakla­rındaki Barbaros­sa harekâtı da, ABD’nin Viet­nam savaşı da, SSCB’nin Afga­nistan işgali de hep aynı hesap hatasından kaynaklıdır: “Güç yanılsaması”…

İran’da bir rejim değişikliği sağla­mak adına başlatı­lan savaş, başka ül­keleri “demokratik­leştirmesi ile ünlü” ABD’de bir tür rejim değişikliğine yol aç­mış durumda. Geç­tiğimiz hafta Kara Kuvvetleri Komuta­nı dahil çok sayıda üst düzey as­kerin görevden alınmasıyla so­nuçlanan siyasi müdahale, Ame­rikan tarihinde görülmemiş bir sivil-asker dengesi/dengesizliği yaratmış görünüyor…

Yapımcılığı­nı Warner Bros’un yaptığı bir Hollywood şahe­seri olan Matrix filmi 1999 yılında vizyona girdiğinde olağanüstü bir etki yaratmıştı. Filmde Morpheus’un Ne­o’ya sorduğu “Ger­çeklik nedir?” sorusu alışagel­diğimiz düşünme pratiğine fel­sefi bir meydan okumaydı. O günlerde zihinsel bir egzersiz fırsatı olarak algıladığımız bazı kavramsal tartışmalar, bu film sayesinde akademik bir mevzu olmaktan çıkıp gündelik soh­betlerin parçası haline […]

Savaşlar genel­likle güçlü ola­nın garanti kazana­cağına dair yanlış bir varsayımla baş­lar. Güçlü tarafın kâğıt üzerinde as­keri kabiliyetleri, ekonomik kapasite­si, siyasi meşruiye­ti herkesçe bilinen ve kabullenilen konu­lardır. Bir ülkenin askeri ka­pasitesine bakılıp, “kendisin­den sonra gelen bilmem kaç ül­kenin toplamından daha fazla savunma bütçesine sahip” gi­bi bir veri görüldüğünde aske­ri liderliğin netleştiği düşünü­lür. Sayısal verilerin, savaş he­nüz […]