Ey İnsan kâinat sensin

Lafazanlar kafamızı karıştırıyorlar. Gelin size dilim döndüğünce “sizi” anlatayım, sizin gizli potansiyelinden bahsedeyim… Mevzuya tasavvufun, yani hakikatin kalbinin Vahdeti Vücud kavramıyla (bir ihtimal bilerek) karıştırılan ve şu sıra pek moda olan “Tabiat Tanrı” meselesini çözerek girelim. Spinoza’nın Panteizmi “Her şey Tanrı’dır” diyerek Tanrı ile evreni bir tutarken, Vahdeti Vücud “Varlıkta sadece Allah vardır, geri kalan her şey O’nun bir yansımasıdır” der. Ayrım nettir: Muhiddin İbn Arabî’ye göre Allah mutlak ve sınırsızdır. Evren ise O’na bağlı, geçici ve izâfi (göreli) bir varlıktır. Yani eşya, varlığını tamamen Allah’ın varlığına borçludur.